Titel: Decadentia – Teloorgang
Auteur: Django Mathijsen & Anaïd Haen
Uitgever: Zilverspoor
ISBN: 9789463081764 (paperback), 9789463081788 (e-book)
Jaar van uitgave: 2019
Aantal pagina’s: 453
Genre: historische fantasy
Verkrijgbaar als: paperback en e-book
Verkrijgbaar bij: bibliotheek, online bibliotheek, boekhandel
Steekwoorden: geweld, groepsdruk, lhbti+, liefde, marteling, ondervraging, opsluiting, opstand
Triggerwarning: seks, seksueel geweld, marteling, misbruik
Samenvatting inhoud:
Decadentia is een stadsstaat waar magie voorkomt, vooral in ambachten. De ambachtsmensen kunnen de producten die ze maken vullen met magie.
Het verhaal gaat over de dochter van een rijke, machtige man in Decadentia, Lelie Aquavalenta. Ze is een omhooggevallen deerne die mode belangrijker vindt dan al het andere. Ze is verloofd met de zoon van de machtigste man van Decadentia. Op een avond na een feest hoort ze per ongeluk een gesprek van samenzweerders als ze haar hondje probeert te vinden in een labyrint. De samenzweerders ontdekken haar en ontvoeren haar. Ze ondervragen haar, maar ze weet niet waar de mannen het over hebben, zelfs niet als ze haar hondje vermoorden. Ze gooien Lelie in het vergeethuis, een gevangenis speciaal voor vrouwen. Deze bevindt zich net buiten de muren van Decadentia, in de open lucht. Het vergeethuis wordt geleid door een strenge vrouw, Joffer. Zij geniet ervan om haar gevangenen te vernederen, een behandeling die ook Lelie ondervindt. Dan moet Lelie in de leerlooierij werken onder erbarmelijke omstandigheden. Ook wordt ze regelmatig ondervraagd door haar twee ontvoerders, die haar ook verkrachten.
Ondanks al haar tegenspoed en vernedering wordt Lelie langzaam sterker. De oude Sally, een van de oudere gevangenen, neemt Lelie onder haar hoede en leert haar borduren en naaien. Daarnaast vindt Lelie liefde en vriendschap bij Dotter, ook een medegevangene. Ze weet te overleven en gaat zich langzaam verzetten tegen Joffer, soms met succes, maar vaker zonder succes. Ze probeert te ontsnappen, wat niet lukt. Ze weet zich ondanks alles toch op te werken van de leerlooierij tot naaister. Ze mag bij mevrouw Florem aan de slag, waar ze uniformen gaat maken.
Dan gaat het helemaal mis bij een bevalling van een van de gevangenen: de moeder overlijdt en de baby wordt weggehaald door Joffer. Lelie raakt daar zo van slag van dat ze wraak neemt op Joffer, die zich vervolgens uitleeft op Dotter. Lelie kan Dotter niet redden en ze sterft in Lelies armen. Als ook Sally sterft (van ouderdom), dan is de maat vol voor Lelie. Met een list weet ze te ontsnappen en neemt zich voor de achtergebleven vrouwen te bevrijden.
Conclusie:
Eenvoudige opbouw en schrijfstijl, maar wel over heftige onderwerpen: geweld, seksueel geweld, maar ook (lesbische) liefde en genegenheid. Door de andere tijd en wereld zal de leerling een beetje moeite moeten doen om zich in te leven, maar de wereld is toegankelijk beschreven. De hoofdpersoon is erg veerkrachtig. Het verhaal eindigt hoopvol.
Context:
Django Mathijsen en Anaïd Haen zijn niet alleen een auteurskoppel, maar ze zijn ook levenspartners. Ze hebben al vele boeken en korte verhalen op hun naam staan, voor verschillende doelgroepen, maar altijd in het ‘fantastische’ genre.
Decadentia, Teloorgang is deel 1 van een driedelige serie. In deel 2 en 3 loopt het verhaal door; zelfs de hoofdstuknummers worden doorgenummerd.
Beoordeling:
De hoofdpersoon ontwikkelt zich van bang, nuffig meisje naar iemand die risico’s neemt. Ze doet waar ze voor staat en ze komt voor anderen op. De ontwikkeling zet zich de rest van de trilogie voort en aan het einde is ze allesbehalve een slachtoffer. De overige personages zijn erg oppervlakkig of stereotiep, zoals Joffer, die voornamelijk wreed en slecht is en niet echt een achtergrondverhaal heeft. Het verhaal bevat thema’s die echt thuishoren in een fantasyverhaal en bevat ook enkele elementen die momenteel populair zijn, zoals ‘found family’.
Daarnaast wordt hoofdpersoon Lelie verliefd op een vrouw. Het gaat over verzustering in een duistere omgeving: het vergeetgevang. Een vrouwengevangenis waar niemand vanaf weet en waar veel (seksueel) geweld is. Geweld tegen vrouwen is een belangrijk onderwerp om met leerlingen te bespreken, om hen daarover aan het denken te zetten.
Vlotte schrijfstijl waardoor leerlingen gemakkelijk in het verhaal worden gezogen. Geschreven vanuit Lelie, dus sommige scènes kunnen erg heftig overkomen.
Het verhaal is plotgedreven, heeft een ik-perspectief vanuit één verteller en wordt chronologisch verteld in de tegenwoordige tijd.
De wereldbouw is zeer geslaagd: het lijkt soms alsof de wereld er eerder was dan het verhaal. De elementen kloppen en de wereld is beeldend beschreven: je ziet de stad voor je. Er blijft ook wat mysterie over en dingen waar je als lezer over kunt speculeren, vooral over de magie en hoe die precies werkt. De namen van de personages zijn allemaal van bloemen afgeleid.
Magie speelt een kleine rol in het verhaal. Het gaat meer om wat Lelie in het vergeetgevang beleeft en of het lukt om te ontsnappen. Magie is wel de aanleiding dat ze in het vergeetgevang terechtkwam en de reden dat ze er overleeft: haar magische jurk houdt haar gezond. De magie stuurt de gebeurtenissen dus aan, maar blijft op de achtergrond. Het mysterie hieromtrent zorgt voor een spanningsboog en draagt bij aan de goed uitgewerkte wereld.
De ontwikkeling van de hoofdpersoon en motivatie van de tegenstander zijn niet erg origineel, de wereld wel. Geweld en liefde vormen in dit verhaal een mooi contrast. Het verhaal geeft een nieuwe draai aan het klassieke thema van held en slechterik.
Denkvragen:
1. Bedenk een stad met een werkend magiesysteem en bestuur. Schrijf een verhaal waarin deze elementen terugkomen.
2. Aan welke bekende stad doet Decadentia je denken?
3. Aan welk tijdperk doet de wereld van Lelie jou denken?
4. Wat zou jij doen als je in soortgelijke omstandigheden werd opgesloten?
5. Is het in onze rechtsstaat mogelijk om onterecht veroordeeld te worden/te worden opgesloten?
6. Wat maakt dat jij je ergens thuis voelt? Wat is daarvoor nodig/belangrijk?
Informatie voor docenten:
Thema’s:
liefde, verraad, vriendschap, moed, opoffering, veerkracht, geweld tegen vrouwen
Motieven:
de vacht van het hondje, borduren en naaien, magische jurk (of een deel daarvan)
Mogelijke opdrachten:
1. Laat leerlingen verbanden zoeken/leggen en speculeren over magie en waarom deze vrouwen worden weggestopt en waarom de mannen dit per se geheim moeten houden. En welke mannen zijn dat eigenlijk, wie is het hoofd van deze organisatie?
2. In samenwerking met geschiedenis: laat de leerlingen in discussie gaat over hoe reëel het tijdbeeld is neergezet.
Links:
* Interview met Anaíd Haen en Django Mathijsen door Robin Rozendal
* Website van Anaïd Haen
* Website van Django Mathijsen