Overslaan en naar inhoud gaan Overslaan en naar footer gaan

Titel: Sterrenduister
Auteur: Pam Hage
Uitgever: Zilverspoor
ISBN: 9789463085311 (paperback), 9789463085465 (e-book)
Jaar van uitgave: 2025
Aantal pagina’s: 245
Genre: sciencefiction, fantasy
Verkrijgbaar als: paperback en e-book
Verkrijgbaar bij: bibliotheek, online bibliotheek, boekhandel, uitgeverij
Steekwoorden: sterrenkunde, wetenschap, religie, Oosters getinte wereld, volwassen liefdesrelatie, reuzeninsect, hallucinogene stoffen

Samenvatting inhoud:
Isra is astronoom in een rijk waar ze geloven in de Godin. Het probleem waarmee ze worstelen is dat de sterren één voor één uitdoven. Isra ontdekt dat het nog maar 51 dagen duurt voordat de zon ook uitdooft en hun wereld sterft. Ze wil onderzoek doen naar dit fenomeen en haar regering waarschuwen voor de Verduistering, maar ze krijgt hier geen gehoor; ze wordt zelfs tegengewerkt.
Ondertussen worstelt haar man Haider met zijn geheugen. Door een gevechtswond aan zijn hoofd is hij zijn kortetermijngeheugen kwijt en hij weet alleen op de been te blijven door de drug Mir. Hij moet elke dag weer overnieuw beginnen met zijn leven (hij houdt aantekeningen bij in een dagboek).
In een derde verhaallijn is een van de leiders van de regering in de ban geraakt van de Godin en volgt trouw al haar bevelen op, die ze hem telepathisch toezendt.
Als Isra na de zoveelste afwijzing van de regering en haar medewetenschappers met enkele gelijkgestemden samenkomt om plannen te maken om haar bevindingen publiek te maken, wordt haar huis door elitetroepen van de regering belegerd. Er breekt brand uit en zij weet te vluchten naar het naburig land. Haider wordt gevangengenomen en krijgt meer Mir waardoor hij ontvankelijk wordt voor de Godin en haar begint te horen. Na deze behandeling wordt hij achter zijn vrouw aangestuurd.

In het buurland zet Isra haar werk voort met een aantal andere wetenschappers. Ondertussen wordt ze herenigd met haar man, die ongewenst de spion en saboteur van de Godin is geworden. Dan ontdekt Isra dat de sterren nog steeds schijnen (door een langdurige opname te nemen van de hemel), maar dat het sterrenlicht wordt tegengehouden van iets wat in de atmosfeer zit.
Ondertussen helpt ze een archeoloog met muurschilderingen van duizenden jaren geleden, toen er ook een verduistering was. Nadat ze een muur hebben weggebroken, ontdekken ze een reuzencocon verborgen in de grot. De wetenschappers ontdekken dat er de stof een verbinding met ozon aangaat en dat dat de verduistering veroorzaakt. Ze ontdekken ook, zelfs nadat hun weerballonen meermalen zijn gesaboteerd door Haider, dat die stof uitgeademd wordt door mensen die Mir gebruiken. Als ze de reuzencocon naar buiten brengen gaat het geheel mis. De aanwezige mot ontbrandt door het zonlicht en stoot een dodelijk gif uit dat vele collega’s van Isra het leven kost.

Door de oprukkende troepen van de Godin moeten ze vluchten. Op deze vlucht komt Haider zonder Mir te zitten. Isra laat hem voor dood achter, maar hij wordt weer opgelapt door het leger van de Godin en is nu volledig onder haar invloed. In het buurland vinden Isra en collega’s een tweede reuzencocon, waar een mannelijk equivalent van de Godin in zit. Het leger van de Godin zet alles op alles om dit gebied te veroveren. Het lukt ze, omdat de soldaten onoverwinnelijk zijn vanwege de Mir.
Tegelijkertijd weten de wetenschappers een middel tegen de verduistering te vinden en die pompen ze in de lucht. Ondertussen weet de Godin de soldaten van het buurland te bedwingen doordat ze zelf Mir uitstoot en zo iedereen aan haar onderwerpt, ook Isra raakt onder haar invloed. Hierna paart de Godin met haar mannelijk equivalent in de grot, wat de dood betekent voor het mannetje. Als de Godin weer uit de grot wil komen, raakt ze haar mimicry kwijt: ze verandert van een mooie vrouw in een reuzenmot. De Mir is nodig om haar soort te laten voortbestaan.
Nadat de orde weer hersteld is, sluiten de twee landen vrede en gaat Isra weer aan de slag als wetenschapper, nu met een heleboel nieuw opgedane kennis.

Conclusie:
Een goed boek voor de bovenbouw vanwege de wetenschappelijke kennis en omdat er diverse vakgebieden samenkomen: natuurkunde, biologie, godsdienst en maatschappijleer. Een boek dat het niet zo zeer moet hebben van zijn personages en de relaties tussen de personages, maar des te meer van de goed kloppende wereldbouw en spanning dankzij een urgente bedreiging van de verhaalwereld.

Context:
Pam Hage won met dit boek de manuscriptwedstrijd van uitgeverij Zilverspoor. De cover en de tekeningen in het boek zijn van de hand van Hage, ze is ook illustrator.

Beoordeling:

Diepgang

Sterrenduister is plotgedreven, er is weinig karakterontwikkeling. De thema’s in dit boek hangen sterk met elkaar samen. Pam Hage heeft een verhaalwereld gecreëerd waarin astronomie, biologie, godsdienst en historie knap met elkaar samenhangen en invloed hebben op de conflicten tussen de landen van de verhaalwereld, de verslavingen en de grote uitdagingen waarmee de personages te maken krijgen. Er is een spanningsveld tussen wetenschap en religie, en dit boek werkt nauwgezet uit wat waarheid is en wat geloof.
Hoofdpersonage Isra krijgt heftige verliezen voor haar kiezen: ze raakt vrienden en collega’s kwijt, haar eigen thuis en werkplek zijn niet veilig meer voor haar en ze heeft een partner met geheugenverlies. Alleen op het einde van het boek neemt ze de ruimte om deze trauma’s te verwerken, voor de rest staat ze opmerkelijk weinig stil bij alles wat haar overkomt.
Mooie setting in een Perzisch aandoende wereld vol kleurrijke personages.

Taalgebruik & stijl

Eenvoudige schrijfstijl, wel met veel zelfbedachte termen die horen bij de wereldbouw. Het boek is goed leesbaar, het is taalkundig correct. Het taalgebruik is functioneel en staat tekstbegrip niet in de weg. Hier en daar kleine fouten in verwijswoorden en in het gebruik van ‘gaan’ in plaats van ‘zullen’.

Verhaaltechniek & wereldbouw

Het verhaal wisselt tussen de belevenissen van Isra en haar man Haider. Beide perspectieven geven een kijk op de wereld. Toch zal de lezer meer met Isra meeleven dan met Haider, omdat hij aan geheugenverlies lijdt en de lezer niet; dit vormt een bron van dramatische ironie.
De wereldbouw is gebaseerd op wetenschap en heeft een fantasy-achtige setting. Er zijn stoffen die in de natuur voorkomen en als drugs (mir en naz) of brandstof (rau en lar) gebruikt worden. De verhaalwereld klopt: alle elementen hangen met elkaar samen en versterken elkaar. Origineel is het gegeven dat het verhaal zich afspeelt in een oosters aandoende verhaalwereld en dat de taken tussen mannen en vrouwen strikt onderverdeeld zijn.
De verdwijnende hemellichamen en het feit dat Isra een voorspelling heeft gemaakt van het verdere verloop hiervan, geeft het verhaal urgentie: er staat iets groots op het spel.
De perspectiefwissel naar Dawud wijkt nogal af van de rest van de vertelling. Ineens wisselen we van de derde persoon naar de eerste persoon, wat eerder een stijlbreuk lijkt dan een stilistische keuze. We springen jaren terug in de tijd, maar deze afwijking van de chronologie houdt het hoofdnarratief meer op dan dat het wat toevoegt.

Verbeeldingsgehalte

Er zit voldoende verbeelding in dit verhaal. Er is een Godin, die een mot blijkt te zijn van reusachtige omvang en die door middel van een stof die mir heet mensen beïnvloedt. De Verduistering is een direct gevolg van haar aanwezigheid in de wereld. Het verhaal speelt zich af in een andere wereld dan de onze, die ook niet vergelijkbaar is met een historische periode uit onze wereld.

Originaliteit

Het origineelste gegeven in dit boek is de motachtige godin, die substanties uitscheidt waar mensen, maar ook de atmosfeer op reageert. Dit is de grondslag voor de rest van het verhaal. De aankleding van de verhaalwereld met een oosters aandoende setting is niet volledig vernieuwend, maar wel een stuk minder gangbaar dan de gebruikelijke westerse setting (hedendaags of historisch).

Denkvragen:
1. Denk jij dat alles wetenschappelijk verklaard kan worden in de wereld? Ook ‘ongrijpbare’ zaken als ‘liefde’, ‘vriendschap’ en ’emoties’
2. Wat zou jij doen als de sterren zouden verdwijnen?
3. Stel je moet medicatie nemen om te kunnen leven: waar ligt voor jou de grens voor het nemen van medicatie? Is gezonder/normaler leven alles waard als je daardoor jezelf niet meer bent, zoals Haider? Geef argumenten.
4. Vind je het realistisch/geloofwaardig dat je door een drug de Godin kan zien?
5. Er staan illustraties voor het begin van een hoofdstuk. Probeer deze te interpreteren: wat zie je eigenlijk en wat heeft dat te maken met het verhaal?
6. Welke rol speelt religie in dit boek? Waar is het geloof in de Godin op gebaseerd? Hoe verandert dit bij verschillende personages in de loop van het verhaal?
7. Wat vind je van de rollenpatronen in dit verhaal?

Meer informatie voor de docent:
Thematiek:
wetenschap vs religie, geheugenverlies, beïnvloeding, macht, ‘ware gedaante’ vs ‘inbeelding’

Motieven:
hallucinogene stoffen, dagboek van Haider, weerballon, mimicry

Links:
* Pam Hage
* Recensies over Sterrenduister op Hebban
* Recensie op Fantasywereld
* Interview in plaatselijke (internet)krant Contact Zutphen – Warnsveld