‘Fantastische’ leeslijst: Stad O. – Koen Caris

Samenvatting inhoud:
Bethe en Tobias leven in luxe in Stad O. Ze zijn daar terechtgekomen via een strenge selectieprocedure, die Tobias uiteindelijk heeft doorstaan. Ze beleven drie jaar van geluk en voorspoed en verzamelen een aantal vrienden rondom zich met wie ze dinerparty’s houden. De eerste barsten in hun relatie ontstaan, als een echtpaar verdwijnt en Bethe achterdochtig wordt over het reilen en zeilen van Stad O. Ook hun kinderwens niet lijkt te worden vervuld. Na een stroomstoring die Martha en Stad O. platlegt, gaat het steeds slechter met Bethe en Tobias.
Als Bethe te veel lastige vragen gaat stellen en een aanbod van het stadsbestuur voor een nieuwe keuken afslaat, worden ze steeds meer tegengewerkt en verliezen ze hun vrienden. Dit alles heeft grote invloed op de emoties van Bethe, die langzaam in een depressie vervalt en complottheorieën begint te ontwikkelen.
Een van de bazen van Tobias, Selma, grijpt in. In een poging Bethe te overtuigen dat er werkelijk niets mis is met Stad O, ontvangt Bethe een stapel dossiers vol feiten en cijfers. In plaats van gerustgesteld te zijn, ontdekt Bethe dat fabriek Martha de bevolking langzaam vergiftigd en dat ze daarvan weten.
Na een bezoek aan haar broer, beseft Bethe wat ze mist en geeft ze bij terugkeer toe aan de Stad en het bestuur. Alles keert weer naar het oude terug: er komt een nieuwe keuken, de dinerparty’s worden hervat alsof er nooit iets gebeurd is. Intussen ontvangt Bethe mysterieuze post-its waarop staat dat ze bepaalde etenswaren niet moet eten om gezond te blijven. Tobias gaat eerst daarin mee, maar het zet hun huwelijk nog verder onder druk.

Conclusie:
Stad O is een goedgeschreven verhaal over een falend huwelijk in een geïsoleerde stad waarin conformisme, gehoorzaamheid en in de pas lopen belangrijker zijn dan je eigen potentieel ontwikkelen. Het ‘fantastische’ element is zeer minimaal; het enige wat voor sciencefiction zou kunnen doorgaan is de geïsoleerde stad en de mysterieuze fabriek. Ook het oproepen van het imaginaire evenbeeld van Bethe door haarzelf zou een ‘fantastisch’ element kunnen zijn. De auteur heeft deze elementen op de achtergrond gehouden. De schrijfstijl en onderhuidse spanning, de thema’s rondom armoede en rijkdom, gehoorzaamheid en rebellie hebben ervoor gezorgd dat dit boek toch op de ‘fantastische’ bovenbouwleeslijst is geplaatst.

Context:
Koen Caris is doorgebroken met Stenen eten, een boek dat qua tijdsperiode en hoofdpersonage vrij dicht bij hemzelf lijkt te liggen (en dat hem de Hebban Debuutprijs opleverde). In Stad O, zijn tweede boek, laat hij zien dat hij het zichzelf ook moeilijker durft te maken, met een niet-bestaande stad in de toekomst als setting en een heterostel met een kinderwens als centrale personages. Het boek is uitgebracht in een tijdsperiode waarin “tradwives” de trend van “girlbosses” hebben overgenomen en er veel te doen is om luchtkwaliteit rond bijvoorbeeld Tata Steel en het dilemma tussen economische winst en volksgezondheid een actueel thema is.