Titel: Lege steden
Auteur: Jasper Polane
Uitgever: Quasis
ISBN: 9789492099006 (paperback)
Jaar van uitgave: 2014
Aantal pagina’s: 288
Genre: sciencefiction, fantasy
Verkrijgbaar als: paperback
Verkrijgbaar bij: bibliotheek, boekhandel, bij uitgeverij
Steekwoorden: wetenschap, magie, Onzichtbare Maalstroom, parallelle werelden, steden, dubbelaars, (lesbische) liefde, fantomen

Samenvatting inhoud:
Werner Boren is een aan lagerwal geraakte wetenschapper die in Otrostaadt woont. Dit is een stad die beheerst wordt door een inquisitie van gedachtenlezers. Midden in de stad bevindt zich het Nullpunt: een gat in het weefsel van ruimte en tijd. Wanneer de inquisitie Werner dreigt te arresteren, vlucht hij met hulp van Edison Walraven naar het Otrostaadt in een parallelle wereld. Edison werkt voor de firma Alix, een organisatie die de stad beschermt.
Werner blijkt een dubbelaar te zijn: hij bestond als Werner Boren in de Alpha-wereld, waar hij vandaan komt, maar ook in de Alix-wereld, waar hij nu is. Zijn Alix-dubbelganger was de uitvinder van de paraprojector om mee naar de Alpha-wereld te reizen, maar de inquisitie heeft hem vermoord. De firma Alix hoopt dat de Alpha-Werner een manier kan vinden om ook naar andere werelden te reizen. Hij krijgt hulp daarbij van een wetenschapper Viola Jong en een gynoïde automaton, Ada.
Heike Krim begint in de Alpha-wereld als aspirant bij de inquisitie. Ze is ESP’er met het vermogen gedachten te lezen. Ze raakt goed bevriend met Odette Westenra, die een krachtige ESP’er is, maar toch ‘slechts’ typiste is. Hun baas Stahlbock heeft het niet zo op vrouwelijke ESP’ers. Heike mengt zich in het onderzoek naar Werner Boren en trekt zo de aandacht van Stahlbock die obsessieve lustgevoelens voor haar ontwikkelt.
Odette neemt Heike mee naar haar droomstad, een versie van Otrostaadt die in haar gedachten ligt.
De inquisitie weten een spion van de firma Alix in te rekenen en Stahlbock gaat naar de Alix-wereld om Werner terug te halen. In een visioen ziet Werner de Onzichtbare Maalstroom – de bron van ethergie – de magische energie waar de machines van Alix op werken. Hij krijgt een idee dat de firma Alix in staat stelt naar dertig nieuwe werelden te reizen. Tijdens een test valt de inquisitie binnen en springen Werner en Stahlbock naar een verlaten versie van Otrostaadt. Edison en Ada reizen hen achterna, maar de stad is niet zo verlaten als het lijkt. Ze worden opgejaagd door fantomen, duistere demonische schimmen die in de schaduw leven. Werner krijgt inzicht in de energiestromen en weet intuïtief de magische effecten te beïnvloeden. Hij gebruikt zijn gave om hun achtervolgers te stoppen, maar neemt daarbij wel enkele fantomen mee naar de Alpha-wereld. Stahlbock valt ten prooi aan deze monsters.
Heike wordt ‘s nachts opgeschrikt door de fantomen. Ze kan Odette telepathisch niet bereiken, maar omdat ze gezworen heeft de stad te beschermen tegen demonen, zorgt ze er samen met Werner voor dat de fantomen worden verbannen naar de verlaten stad. Bij dit gevecht herkent ze Odettes stad en vertelt haar dat het Otrostaadt in haar hoofd een echte stad is waar mensen naartoe kunnen duiken. Odette is een Schepper en zij en Heike besluiten op zoek te gaan naar meer Scheppers. Ze vragen Edison hetzelfde te doen in de Alix-wereld. Intussen steelt Werner Ada, de automaton, en springt met haar naar andere werelden.
(Bron samenvatting: Wolvinnen van Otrostaadt (deel 3 van de serie))
Conclusie:
Het boek is erg makkelijk te lezen wat betreft schrijfstijl en plot, daardoor twijfelde de redactie in eerste instantie of het boek wel op de leeslijst thuishoort. Er zitten echter veel elementen in waar een leerling meer mee kan: onder andere religieuze en filosofische vraagstukken. De personages maken een duidelijke ontwikkeling door en het verhaal is origineel, vooral de werelden in iemands hoofd intrigeren. De leerling kan ook de drie delen die erna komen lezen, waardoor het verhaal meer diepte krijgt. De auteur zegt zelf dat dit boek onder andere over depressiviteit gaat.
Context:
Jasper Polane financierde dit boek met een crowdfunding en zette speciaal hiervoor de uitgeverij Quasis op. Inmiddels geeft Quasis ook boeken van andere schrijvers uit.

Beoordeling:
Omdat Lege steden plotgedreven is, neemt de auteur iets te weinig ruimte om zijn verhaalwerelden en personages in dit deel goed uit te werken. Er worden verschillen tussen de Otrostaadten genoemd, namelijk de manier waarop wordt omgegaan met vrouwen en de voortgang van de technologie, maar hoe die aspecten doorwerken op de mensen in deze werelden, komt niet helemaal uit de verf.
Het verhaal wordt een stuk interessanter als Heike ontdekt dat er een Otrostaadt in Odettes hoofd zit. Door te benoemen dat haar wereld misschien wel slechts bestaat in iemands hoofd, lijkt ze zich er bijna van bewust te zijn dat ze een verzinsel van een schrijver is. Dat spel met de werkelijkheid zet de lezer aan het denken. Ook kunnen lezers nadenken over wat fantasie is en wat realiteit.
De hoofdpersonen maken voldoende karakterontwikkeling door om boeiend te blijven. De auteur zelf zegt dat zijn boek over depressiviteit gaat; de lezer kan op zoek gaan naar de aanwijzingen daaromtrent.
Het verhaal leest gemakkelijk weg en werkt toe naar een spannende climax. De beschrijvingen in dit boek zijn minimaal: hoe de omgeving waarin de personages zich bewegen eruitziet, wat er op de achtergrond te horen is, welke details hen opvallen. Er wordt weinig sfeer opgebouwd.
Wereldbouw is complex. De auteur creëert drie werelden waarin het verhaal zich afspeelt: een strenggelovige wereld waar de inquisitie voor het zeggen heeft en waar ESP’ers de gedachte van mensen controleren, dan een wereld gelijk aan de onze en tot slot een lege wereld waar de fantomen leven. Door de verschillende personages te volgens krijgt de lezer meer te weten over deze werelden en hoe alles in verband met elkaar staat.
De technologie in dit universum werkt op een mengvorm van techniek en magie. Gedachtenkracht is erg sterk en een terugkerend motief.
Wel doet het tempo van de gebeurtenissen de geloofwaardigheid geweld aan. In een week tijd is Werner bijvoorbeeld volledig gewend aan zijn nieuwe laboratorium in de Alix-wereld en heeft hij vorderingen gemaakt in het werk van zijn dubbelganger waar nog niemand aan gedacht heeft. En Heike schopt het in diezelfde beperkte tijd van beginnend koffiemeisje tot telepathisch speciaal agent, ondanks alle bedenkingen van haar boosaardige chef. Er gebeurt heel veel in korte tijd, zonder tijd voor reflectie. De fantomen hadden ook beter in het verhaal ingebed kunnen worden.
Het verhaal past niet binnen één genre; er zijn fantasy-elementen, maar ook sciencefiction- en zelfs horrorelementen in het verhaal te vinden. Toch zijn deze elementen zodanig met het verhaal verweven, dat er geen vertelling zou zijn zonder deze elementen, zoals de maalstroom, het Nullpunt en de parallelle werelden. Ook de schaduwwezens en de sterke telepathie helpen bij het voorstuwen van de plot. Het verbeeldingsgehalte is dus hoog.
Er zijn wel meer verhalen over reizen tussen dimensies of het idee dat de wereld zich afspeelt in iemands geest, maar de manier waarop deze elementen gecombineerd zijn en hoe er gewisseld wordt tussen verschillende historische tijden, is erg origineel.
Ook springen naar andere werelden is niet nieuw, maar de constructie met de parallelle Otrostaadten en óók een stad in iemands hoofd, maakt het zeker origineel. Dat personen die overspringen en een dubbelganger in een parallelle wereld hebben, nadien bijzondere krachten of eigenschappen krijgen is nog nergens anders gezien, en is dus volkomen origineel.
Denkvragen:
1. Waar kruisen Werner en Heike hun paden, zonder dat ze dit weten?
2. Wat vind je van de scène waarin Heike de hoofdinspecteur bezoekt in zijn droom?
3. Geef argumenten voor en tegen het gebruik van de gaven van de inquisitie.
4. Heike ontdekt dat de andere wereld niet de hel is en haar bewoners gewoon mensen zijn, geen duivels en demonen. Werner reist zelfs naar de andere wereld waar een hele andere cultuur heerst. Hoe realistisch vind je hun reacties hierop?
5. In de natuurwetenschappen is het idee van parallelle werelden niet nieuw. Er zijn vele gedachtenexperimenten mee gedaan. Ga eens op zoek naar die gedachtenexperimenten en schrijf dan op wat jij vindt.
6. De auteur zegt dat dit boek onder andere over depressiviteit gaat. Ben je het daarmee eens? Zo ja, waarom? Zo nee, welk onderliggend(e) thema(‘s) denk jij dat dit boek heeft?
7. Zou jij ESP’er willen zijn? Waarom wel of niet?
8. Het personage Ada is een gynoïde/atomaton: een machine die op een vrouw lijkt, maar niet menselijk is. Welke verschillen zie jij tussen Ada en de menselijke personages?
Opdracht:
Werner bestond in twee werelden, zijn collega’s verwachten dat hij hetzelfde kan en zijn partner lijkt met Werner II haar relatie gewoon weer op te willen pakken. Werner besluit uiteindelijk beide werelden te verlaten, omdat al zijn bekenden hem daar willen voor zijn werk en niet om wie hij is. Baseer hierop een onderbouwing over de vraag ‘Wie ben ik?’ en ‘Wat bepaalt iemands identiteit?’
Meer informatie voor de docent:
Thematiek:
depressiviteit, macht, religie, filosofie, metafysica, fantasie vs realiteit, invloed van een stad op een mens en andersom
Motieven:
de verschillende versies van Otrostaadt, dubbelaars, Nullpunt of de maalstroom, gedachtenkracht
