Titel: De laatste ravendochter
Auteur: Merel Godelieve
Uitgever: Luitingh Sijthoff
ISBN: 9789021036564 (paperback), 9789021036632 (e-book), 9789021054162 (luisterboek)
Jaar van uitgave: 2025
Aantal pagina’s: 510
Genre: fantasy, dark fantasy
Verkrijgbaar als: paperback, e-book en luisterboek
Verkrijgbaar bij: bibliotheek, online bibliotheek, boekhandel
Steekwoorden: familiegeheimen, rouw, gebroken hart, magie, mythologie, duistere krachten, sterfelijkheid, profetie

Samenvatting inhoud:
In het boek wisselen de verhaallijnen elkaar af; in deze samenvatting behandelen we ze apart van elkaar.
Het boek begint met achtergrondinformatie: de godin Morrigan en haar zusters ontstaan en gaan de strijd tegen de mensen die Ierland binnendringen. De Morrigan krijgt een relatie met een van de opstandelingen en daaruit wordt een dochter geboren die ze eerst in haar wereld, daarna in de mensenwereld opvoedt. Zodra de dochter menstrueert, ontwaken haar krachten: de macht om levens te nemen. Dat maakt haar somber en depressief. Een lichtpuntje is dat ze een man ontmoet die haar liefde en geborgenheid geeft. Ze raakt zwanger van hem, maar dan gaat het steeds slechter, zelfs zo slecht dat ze uiteindelijk na de geboorte van haar dochter, haar man doodt en zichzelf van het leven berooft. De Morrigan zorgt ervoor dat de baby bij een mensengezin komt en waakt over haar en haar nazaten, meestal als een raaf. Ze hoopt dat haar dochter wordt herboren in een van deze nakomelingen. Alle Ravendochters hebben speciale krachten.
Een tweede verhaallijn wordt verteld in dagboekfragmenten van Erin en via brieven van haar moeder. Hier lees je over Erins jeugd. Na het auto-ongeluk waarbij haar moeder sterft en haar vader invalide raakt, groeit Erin op op Duncannon Castle, een kasteel aan de rand van de Wicklow Mountains in Ierland. Ze wordt gepest op school, totdat ze in de kelder een altaar van de Morrigan ontdekt en dat haar veilige plekje maakt. Hier komt ze erachter dat ze bijzondere krachten heeft, nadat ze een klein offer heeft gemaakt. Ze doodt een vogeltje en vraagt of het pesten kan stoppen. Het stopt, want de Morrigan zorgt dat de pestkop doodgaat. Ook ontmoet ze Mac, die samen met zijn vader een zwervend bestaan leidt. Ze worden verliefd op elkaar. Dit is geheel tegen de wil van oma die het beste voorheeft met haar kleindochter, dus geen jongen van beneden haar stand wil hebben. Maar ook tegen de wil van Macs vader. Na een periode van geluk met Erin verlaat Mac haar, opgestookt door Erins oma en zijn vader, die Erin laten geloven dat Mac verdronken is. Hierna wordt ze depressief, maar weet zichzelf uiteindelijk te herpakken.
Tussen de brieven en dagboekfragmenten door volgen we Erin als een volwassen vrouw die het hoofd boven water probeert te houden voor Duncannon Castle. Als ze kans ziet om het kasteel een filmlocatie te laten zijn voor een nieuwe film met sterspeler Raven West zet ze alles op alles om gekozen te worden. Als toch een ander kasteel wordt gekozen, daalt ze na jaren af naar de kelder met het altaar. Ze doet een offer, wat tot gevolg heeft dat de heer van het andere kasteel de dood vindt in een bad en dat de filmcrew alsnog bij haar langskomt om de film op te nemen. Bij dit bezoek komt ook Raven mee, die nauwelijks functioneert en zich in een van de kamers bijna dooddrinkt. Erin vindt hem als ze nog een laat diner bij hem brengt en ziet al haar toekomstplannen in duigen vallen. In een impuls daalt ze opnieuw af naar de kelder en smeekt de Morrigan om hulp. De godin helpt haar en brengt de sterspeler weer tot leven, maar slechts voor een bepaalde tijd.
De volgende ochtend vinden ze de sterspeler meer dood dan levend aan en besluiten dat hij op retraite moet op een rustige plek. Erin stelt voor om dit te doen in een leegstaand huisje van haar familie op een van de eilanden voor de kust van Ierland. Bij aankomst ontdekken ze dat de zus van haar oma daar woont. Dit tot Erins grote frustratie: haar oma had verteld dat haar zus Siobhan overleden was. Siobhan heeft gekozen voor haar geliefde en daarom het kasteel verlaten. Ze neemt Erin onder haar hoede en langzaam komt Raven West daar tot rust en bloeit er liefde op tussen Raven en Erin. Erin helpt Siobhan en ontdekt dat zij een bijzondere gave heeft, de gave om te genezen. Ook Erin blijkt gaven te hebben en ondergaat een ritueel dat haar kracht volledig ontwaakt. Haar eigen gave blijkt echter minder prettig. Ze heeft niet de gave van haar oudtante, bij wie ze nu in de leer is, maar de gave is om mensen het leven te nemen.
Erin, Raven en Siobhan keren terug naar het kasteel, waar de filmcrew het kasteel klaarmaakt voor de film. Erin heeft steeds meer problemen met haar gave en langzaam keert haar lichaam zich tegen haar. Als ze op een avond het leven neemt van een vrouw in de laatste fase van kanker keert haar energie weer terug, wat steeds meer een druk legt op haar geweten. Ondertussen weet Raven haar hart te winnen. Alles komt tot een climax op Allerzielen (Halloween) als Erin uiteindelijk haar wezen omarmt en naar de grot van de Morrigan afdaalt om door het venster van de godin te stappen naar de andere wereld om Ravens leven te redden. Door de opoffering van haar oma en haar zuster wordt de vloek van de Ravendochter gebroken en kan zij een leven opbouwen met Raven. Na een rijk leven met kinderen en een bloeiend kasteel keert ze terug naar de grot om haar dood te ontvangen.
Conclusie:
Dit boek kan zich meten met de boeken die momenteel erg populair zijn onder jongeren, maar is literairder geschreven. Het is geschikt voor de bovenbouw, omdat het de lezer aan het denken zet over thema’s zoals dood, geweten, pesten en omgaan met depressie, en omdat de opbouw en wereldbouw uitdagender zijn in dan vergelijkbare boeken.
Context:
Dit is het debuut van Merel Godelieve. Zij is de dochter van Anya Niewierra, auteur van De camino, die in korte tijd naam maakte in Nederland. Naast schrijver is Godelieve jurist en creatief ondernemer. Na haar studie Handels- en ondernemingsrecht heeft ze meerdere horecabedrijven opgezet, waaronder drie koffiebars, een bed & breakfast en vegan bakkerij. Voor onderzoek reisde ze meerdere keren af naar Ierland, verbleef ze in een spookkasteel en daalde ze al kruipend af naar de duistere dieptes van Oweynagat.

Beoordeling:
Het verhaal gaat over dood, depressie, liefde, geweten en opoffering, maar ook over keuzes maken en vergeving. Via Erin beleeft de lezer alle aspecten van het leven. Het zet aan het denken: kies je voor jezelf of offer je jezelf op voor je familie of een geliefde? Zowel Erin als de andere vrouwen in haar familie en de godin de Morrigan krijgen te maken met dit dilemma. De personages zijn voornamelijk sterke vrouwen met al hun goede en minder goede eigenschappen.
De schrijfstijl is mooi, rijk en beeldend. Het bevat beeldspraak die echt aansluit bij het verhaal, bijvoorbeeld over het sterrenstelsel, dieren of insecten. Hier en daar heeft de auteur ook zelf woorden bedacht. Ook de Ierse mythologie krijgt in de taal en stijl aandacht. De echte taalkenner vindt nog enkele fouten.
Over het algemeen is Erin de verteller van het verhaal; aan het einde lezen we een paar hoofdstukken vanuit oma Imogen. Het verhaal wordt chronologisch verteld en afgewisseld met dagboekfragmenten en brieven van haar overleden moeder. Erins duistere kant wordt zo langzaam opgebouwd. De drie verhaallijnen van de godin, de volwassen en de jonge Erin komen pas aan het einde van het boek samen.
De Keltische/Ierse mythologie is goed verankerd in het verhaal. Het ademt heel erg een Ierse sfeer. De ruimte wordt zo omschreven dat je het zo voor je kan zien. De setting is realistisch, Erins krachten en de bijbehorende rituelen zijn ‘fantastisch’. Deze opbouw past binnen de Angelsaksische verteltraditie.
Er zijn niet heel veel ‘fantastische’ elementen in dit verhaal, maar ze zijn wel cruciaal voor de plot: de familiegeschiedenis is onlosmakelijk verbonden met de mythe over de Morrigan. De Ierse sfeer helpt ook mee het verhaal als ‘fantastisch’ te ervaren.
Het verhaal is origineel omdat de dood als uitgangspunt is genomen en niet een andere gave, die iedereen wel zou willen hebben. Dit maakt het boek iets duisterder dan vergelijkbare boeken. De overige plotelementen zijn bekend (het liefdesverhaal, bijvoorbeeld), maar door schrijfstijl, research en beheersing is dit een van de betere boeken in dit genre.
Ook is de wereldbouw origineel: veel fantasyverhalen spelen zich af in een fictieve wereld. Het komt relatief minder vaak voor dat er bestaande plaatsen worden gekozen waarin er iets magisch plaatsvindt. De bekende mythologie van de Morrigan heeft een nieuwe draai gekregen.
Denkvragen:
1. Stel jij hebt dezelfde gave als Erin, zou je die gave net zo voorzichtig als zij gebruiken of zou je er anders mee omspringen. Waarom?
2. We lezen alleen fragmenten over Erins jeugd. Kies een scène en schrijf het uit in een of enkele hoofdstukken, alsof ze het nu beleeft.
3. We gaan naar het einde van het boek waar oma Imogen net heeft besloten zich op te offeren, zodat Erin en Raven samen kunnen zijn. Schrijf een stukje vanuit tante Grace, een slimme betrokken vrouw die niets van de magie weet. Hoe verklaart en beleeft ze dit?
4. Aine voorzag haar dood, precies zoals het zou gebeuren. Een brief aan Siobhan is het enige wat ze heeft achtergelaten. Wat vind je daarvan? Had ze haar dood niet kunnen voorkomen? Of had ze het meer moeten voorbereiden voor haar nabestaanden?
5. Tijdens de nacht van de donkere maan vraagt haar tante een paar keer of Erin zeker weet of ze met het ritueel wil doorgaan. Ze kan niet meer terug zodra het in gang gezet is. Wat zou jij doen?
6. De auteur kiest voor een setting die we ons gemakkelijk kunnen voorstellen: Ierland, filmopnamen, iemand die gepest wordt op school. Binnen de realistische setting vinden ‘fantastische’ dingen plaats. Wat vind je van deze keuze? Kun je nog andere boeken noemen waarin de setting realistisch is en de gebeurtenissen ‘fantastisch’?
7. De Ierse mythologie is lang niet zo bekend als de Griekse. Zoek Ierse mythologie op en geef aan waarop de elementen ervan in het verhaal zijn verwerkt.
Meer informatie voor de docent:
Thema’s:
dood, verlies, rouw, beslissen over leven en dood, leugens, familiegeheimen, liefde, depressie, pesten
Motieven:
de raaf, water, afgelegen/afgesloten ruimten (eiland, kelder, grot), natuur, drank en de dualiteit van deze motieven (ze kunnen zowel positief als negatief worden geïnterpreteerd als worden ingezet)
Links:
* Website van Merel Godelieve
* Recensies over De laatste ravendochter op Hebban
* Interview met Merel Godelieve op Fantasywereld.nl
