Titel: Concept M
Auteur: Aafke Romeijn
Uitgever: De Arbeiderspers
ISBN: 9789029510059 (paperback), 9789029510639 (e-book), 9789029525657 (luisterboek)
Jaar van uitgave: 2018
Aantal pagina’s: 256
Genre: sciencefiction
Verkrijgbaar als: paperback, e-book en luisterboek
Verkrijgbaar bij: bibliotheek, online bibliotheek, boekhandel
Steekwoorden: politiek, kleurloosheid, ziekte, radicalisme, trouw, moeder-dochterrelatie
Samenvatting inhoud:
In het jaar 2020, in een Nederland dat sterk lijkt op het onze, is Hava (eerst heette ze Eva) Gerritsen onderweg naar het ziekenhuis in Nijmegen. Ze heeft een mysterieuze slopende ziekte, die kleurloosheid heet. Dit maakt haar haren grijs, haar huid doorschijnend, haar ogen diepzwart. Ze slikt hier ‘kleurstofampullen’ tegen, een medicijn dat onbetaalbaar wordt.
Premier Julien Stolk raakt intussen in de problemen omdat hij een dikke vinger in de pak lijkt te hebben bij de farmaceutische industrie. Hij wordt beschuldigd van belangenverstrengeling.
Hava raakt bevriend met een groep radicalen, die zich UFO noemen en die sterk tegen de huidige politiek zijn. Ze willen een einde maken aan de ziekte en Hava raakt langzaam overtuigd van hun gelijk. Intussen komt de moeder van Hava, Marijke, regelmatig op tv om de kleurlozen te verdedigen. Moeder en dochter raken zo in conflict met elkaar.
Als Hava in het ziekenhuis aankomt, leest ze een manifest van UFO voor en ondertekent ze het Concept M., een contract waarin staat dat ze geen kleurstofampullen meer zal nemen. De consequentie is dat ze dan binnen 48 uur zal overlijden. Haar laatste dagen brengt ze door in een vakantiehuisje op Ameland, waar haar moeder haar belt en ze nader tot elkaar komen. Toch overlijdt Hava niet na 48 uur en dit zet het ziektebeeld volledig op zijn kop.
Conclusie:
Dit boek zal leerlingen aanspreken die geïnteresseerd zijn in de verstrengeling van politiek en farmacie, radicalisering, leven met een slopende ziekte. Het verbeeldingsgehalte is niet hoog, dus verwacht geen wereld die heel erg afwijkt van onze werkelijkheid.
Voor Vlaamse lezers is kennis van de Nederlandse maatschappij en politiek van belang. Er wordt verwezen naar (politieke) gebeurtenissen in Nederland, de aanslag op Pim Fortuin komt bijvoorbeeld in een andere vorm terug. Zonder deze kennis is het voor Vlaamse lezers erg lastig om het boek te doorgronden.
Context:
Het boek maakt gebruik van typisch Nederlandse en tijdgebonden concepten. Het is een goed boek om een politiek debat in de klas mee te openen. Concept M is de debuutroman van muzikante en journalist Aafke Romeijn. Ze heeft ook een album bij het boek gemaakt. Er bestaat ook een vervolg op dit boek: 7B, dat wordt verfilmd.
Beoordeling:
Concept M geeft een diepgaande kijk op de inrichting en werking van de Nederlandse maatschappij, politieke corruptie, Big Pharma en terrorisme. Een belangrijk vraagstuk is de draagkracht van het zorgstelsel en de tolerantie naar mindervaliden. De personages zijn interessant en gelaagd; je voelt met de zieke hoofdpersoon mee. Het einde komt wat plotseling en voelt wat gekunsteld aan.
Het taalgebruik dat Romeijn hanteert is zeer verzorgd. Het leest prettig en begrijpelijk, maar ook poëtisch en afwisselend.
Het verhaal wordt niet chronologisch verteld: heden en verleden wisselen elkaar af. Dit is vakkundig gedaan. De omschrijving van de ziekte en de consequenties ervan hadden beter uitgewerkt kunnen worden. Zijn er buiten het medicijn geen hulpbronnen ontwikkeld in deze wereld (elektrische fietsen, hulp in de huishouding)?
Het enige verbeeldingselement is de verzonnen ziekte ‘kleurloosheid’. Hoewel dit tot de verbeelding spreekt, zou het makkelijk vervangen kunnen worden met een andere ziekte.
De roman is een politiek statement over de werking van de Nederlandse maatschappij en is in die zin origineel, omdat er gebruikgemaakt wordt van een imaginaire ziekte, die maatschappelijke consequenties heeft.
Denkvragen:
1. Ben jij het eens met de keuzes die Hava maakt? Wat zou jij doen in haar situatie? En waarom?
2. Hoe ga jij om met (chronische) ziekte? Hoe kijk je tegen mensen aan die een chronische ziekte hebben?
3. Wat vind je van het einde van dit boek?
4. Wat vind jij van de acties van de groep UFO? Zijn het terroristen, of hebben ze een punt? Of allebei?
5. Wat voor andere (technologische, medische) middelen zouden het leven kleurlozen makkelijker kunnen maken?
6. Maak een vergelijking tussen de toename van het aantal kleurlozen en de immigratieproblematiek.
Meer informatie voor de docent:
Thematiek:
Toekomstproblematiek, politieke ethiek, vriendschap, machtsverhoudingen, moeder-dochterrelatie, fraude, euthanasie, schuld(gevoel)
Motieven:
Het contract (concept M), voorbereidingen om actie te voeren, dynamiek binnen een vriendengroep, het medicijn tegen kleurloosheid.
Links:
* Aafke Romeijn
* Over Concept M
* Muziek bij Concept M
* Radio-interview met Aafke over haar muzikale inspiratie bij Concept M
* Aafke in een aflevering van Tims tent.