‘Fantastische’ leeslijst onderbouw: Gewist – Marco Kunst

Samenvatting inhoud:
In 5004 wordt de Stad beheerst door de Centrale Computer (de CC), die ervoor zorgt dat alle inwoners gelukkig en veilig zijn door gedachten die een gevaar vormen voor zijn heerschappij te wissen. Als de twaalfjarige Sig tegen de regels in een spoor oversteekt wordt hij door een railreiniger meegesleurd naar een afvalberg buiten de Stad. Omdat dit verboden terrein is wordt hij veroordeeld Sanctie 2-f: volledige en historische uitwissing: hij zal zijn geheugen verliezen en zijn ouders en vrienden zullen hem vergeten. De procedure gaat echter mis. Op de belt ontmoet Sig de bejaarde Plijster die al meer dan de helft van zijn leven buiten de Stad leeft en er alles van weet. Plijster leert Sig hoe hij in leven kan blijven op de belt. Zodra Sig hoort dat er misschien een manier is om terug te keren naar de Stad wil hij dit proberen. Samen gaan ze weg naar de Drie Torens in een gebied genaamd Kennis. De eerste toren is een museum, de tweede een memoarchief en in de derde huist de CC.

Eerst reizen ze naar Bos. Sig is onder de indruk van de schoonheid van deze plaats die zo anders is dan de netjes verzorgde parken zonder bomen in de Stad. Hij leert te genieten van de natuur. Dan krijgt Plijster een ongeluk en overlijdt hij, waardoor Sig alleen verder moet. Al snel vindt hij nieuwe reisgenoten in een gewiste man die hij Hork noemt en Kop, het hoofd van een kapotte robot. Sig probeert een kortere route te nemen door met een gerepareerde luchtscooter over het gebied dat volgens Plijster gevaarlijk was heen te vliegen. Een vreemde kracht trekt de scooter echter naar beneden en ze landen naast het wrak van een luchtschip. Daar maken Sig en zijn reisgenoten kennis met Schelp. Zij komt uit een andere Stad, waar paniek uitbrak toen iemand in opstand kwam tegen de Centrale Computer. Enkele Burgers wisten met een luchtschip te ontsnappen. Dat werd aan de grond gezet door dezelfde kracht als Sigs scooter. Een paar jaar geleden vertrokken de anderen op zoek naar hulp. Schelp bleef achter met de Ouderen en zag hen nooit meer terug. Op hun reis naar de Drie Torens vinden Sig, Hork en Kop vinden een schedel en een verslag waaruit ze opmaken dat Schelps vrienden overleden zijn aan een ziekte met mysterieuze rode vlekjes.

Als het gezelschap arriveert bij de torens wordt Hork ziek en zit zijn hele lijf onder de rode vlekjes. Op zoek naar een medicijn voor Hork raadpleegt Sig de memo’s in het archief en gaat hij in het museum op zoek naar tabletten. Daar ontdekt hij dat hij een Kooi van Faraday hem kan verbergen voor de CC. Terug in de Memoarchief vult Sig een zaal met memo’s die verstand hebben van de CC en die hem vertellen over de driemachtenleer van Montesquieu. Hij ontdekt dat het oorspronkelijke plan was om in één toren een wetgevende macht te vestigen met levende mensen. De CC in de tweede toren moest als uitvoerende macht de door mensen opgestelde wetten uitvoeren, en het Archief moest dit controleren. Het archief is echter nooit verbonden met de toren waarin de CC huist. Plijster had een idee om dat voor elkaar te krijgen. Het archief maakt van alle bezoekers een memo, dus Sig hoort van de digitale kopie van Plijster over zijn plan dat uitgevoerd kan worden met een Kooi van Faraday. Sig vindt alle materialen hiervoor op de belt.

Hij verbindt de torens met een glasvezeldraad en gaat onder de kooi de toren van de Centrale Computer binnen. De aardedraad die zorgt dat de kooi hem verbergt voor de CC blijkt echter net te kort en Sig kan niet terug om een langere te zoeken omdat hij inmiddels zelf ook ziek is geworden. Als Sig de aardedraad kapot trekt wordt hij gewist en valt hij met de glasvezeldraad in de lichtkolom van de Centrale Computer, waardoor alle memo’s overstromen. Door de herinneringen van Plijster, die uiteindelijk gelukkiger werd buiten de Stad en die gaf om de natuur, realiseert de CC zich dat het anders moet. Sanctie 2-f wordt opgeheven waardoor mensen vrij kunnen reizen, de memo’s zijn door iedereen te raadplegen en … Sigs geheugen wordt hersteld door een kopie daarvan uit het Archief terug te plaatsen en Sig en Hork krijgen een geneesmiddel tegen de rode vlekjes, die de mazelen blijken te zijn. De Centrale Computer geeft de Stad beetje bij beetje weer terug aan de mensen en iedereen mag weer denken wat hij of zij wil.

Conclusie:
Een spannend en goed geschreven sciencefictionboek voor de onderbouw. Dit boek biedt een goede voorbereiding op het lezen van literaire werken in de bovenbouw. Om echt geschikt te zijn voor de bovenbouw, verklapt de auteur te veel, maar het boek zet je zeker aan het denken. Voor een boek uit 2004 is het verbazingwekkend actueel. In het verhaal wordt regelmatig verwezen naar onze geschiedenis en naar bestaande personen of ontwikkelingen.

Context:
Marco Kunst is filosoof en dat komt duidelijk terug in dit boek. Dit is zijn debuut, later volgden nog Het verlangen van de prins, Het touw en de waarheid en het YA-boek Patroon. Voor die boeken wordt hij geprezen vanwege de gelaagdheid en literaire elementen die zijn aan te wijzen.