Overslaan en naar inhoud gaan Overslaan en naar footer gaan

Titel: De laatste dochter
Auteur: R.S.E. Gommer
Uitgever: Novel Rebels Uitgevers
ISBN: 9789462666535 (paperback)
Jaar van uitgave: 2023
Aantal pagina’s: 352
Genre: YA sciencefiction, dystopie
Verkrijgbaar als: paperback
Verkrijgbaar bij: bibliotheek, online bibliotheek, boekhandel
Steekwoorden: man-vrouwverhoudingen, virus, laatste vrouwen, mannengedrag, dystopie, verborgen identiteit, zoektocht

Samenvatting inhoud:
Alex, een meisje, moet zich staande houden in een wereld waar alle vrouwen zijn gestorven aan een virus, waar de mannen immuun voor bleken te zijn. Samen met haar vader woont Alex in een dorp dat is afgeschermd van de wildernis. Elke dag vermomt ze zich als jongen, alleen haar vader weet dat ze een meisje is. Als er een verkenner terugkomt met het bericht dat er een vrouw in een onderzoekscentrum nog leeft en op zoek is naar andere vrouwen, gaat Alex samen met drie anderen jongens op weg om te kijken of dit bericht waar is. In de groep zit ook Ben, op wie Alex een oogje heeft. Onderweg komen ze allerlei groepen zwervende mannen tegen, van goed georganiseerde allesplunderende mannen tot mannen die zonder kleren proberen te overleven in de bossen. Tijdens de zoektocht komen spanningen tussen de jongens en Alex boven. Zo is er één jongen een beetje krankzinnig aan het worden, maar dat is wel degene naar wie Ben toetrekt, zeer ten onvrede van Alex.
Als ze schuilen in een ruïne voor een van de groepen mannen, komt een van de jongens erachter dat Alex een vrouw is. Hij reageert er heel schappelijk op en wil haar beschermen, maar hij wordt gedood door de jongen die krankzinnig is geworden. Alex weet uiteindelijk hem te ontvluchten. Onderweg ontmoet ze Jack.
Uiteindelijk komen ze aan bij het onderzoekscentrum, dat wordt belaagt door hordes mannen, maar Alex en Jack weten binnen te komen als Alex onthult dat ze een vrouw is. In het centrum lijkt alles eerst goed, maar ze ontdekken dat de opnamen van de vrouw al jaren geleden is opgenomen en dat ze niet meer leeft. Langzaam verandert de sfeer en ontdekt Alex dat ze haar eigenlijk als broedkip willen gebruiken. Ze weet samen met Jack te ontsnappen en keert naar huis om te ontdekken dat haar dorp platgebrand is. Jack vertelt over waarom hij op zijn zoektocht is gegaan voor zijn zuster in het noorden. Aan het eind van het verhaal gaan ze op weg naar het noorden.

Conclusie:
Dit is een redelijk goed geschreven boek over een dystopische wereld na een pandemie waarin alle vrouwen zijn gestorven. Het boek kan discussies starten over ‘wat is mannelijk/vrouwelijk gedrag’, over rollenpatronen en wat te doen in tijden van pandemieën. Ook is het interessant om met leerlingen dieper in de structuur van een samenleving te duiken: zou de wereld echt instorten zoals in het verhaal?
Het verhaal leest lekker weg en is spannend, bevat onverwachte wendingen. Enkele elementen hadden beter uitgedacht kunnen worden in een grondigere redactieronde; aan het einde wil de auteur te veel te snel, zodat het verhaal niet evenwichtig blijft. Er mist nuance.

Context:
Dit is de debuutroman van Renske Gommer en het eerste deel in een serie. Gommer heeft een achtergrond in de psychologie.

Beoordeling:

Diepgang

Het boek is post-apocalyptisch en laat zien wat er met de wereld gebeurt als er alleen mannen zouden zijn. Het boek gaat uit van vrij stereotiep mannelijk gedrag waarin mannen barbaren worden en elke beschaving overboord gooien. Deze rolbevestigende kijk op een samenleving mist nuance, maar de lezer zou hierop kunnen reflecteren. Ook de vraag hoe de lezer zelf zou handelen als die de laatste vrouw/meisje zou zijn, is interessant. Gommer geeft haar wereldbeeld mee in dit boek, maar er is ruimte om er een andere mening over te vormen.
Alex is een gelaagd personage die wil nadenken over de wereld waarin ze leeft en die niet alleen maar volgt waar het verhaal haar brengt. Er worden de juiste personages tegenover haar gezet die haar opvattingen juist bevestigen of (in de loop van het verhaal) juist aan het wankelen brengen.

Taalgebruik & stijl

Vlot geschreven en leest makkelijk weg, weinig moeilijke woorden. Tegen het einde van het boek nemen de anglicismen toe.

Verhaaltechniek & wereldbouw

Het verhaal is chronologisch verteld vanuit het perspectief van Alex. Op enkele momenten lezen we een dagboekfragment of vanuit het perspectief van Jack. Behalve het feit dat alle vrouwen gestorven zijn en enkele gevolgen daarvan, krijgt de lezer niet een heel uitgebreid beeld van de wereld. Wat er wordt verteld, moet je als lezer voor waar aannemen, er komen niet altijd duidelijke antwoorden waarom de wereld zo is geworden na de dood van alle vrouwen.

Verbeeldingsgehalte

Een dystopisch verhaal waarbij na de dood van alle vrouwen weinig technologie is overgebleven. Het voelt aan als de jaren 80. Het gemaakte virus en de technologie daarrond zijn de enige sciencefictionelementen. De dood van alle vrouwen is het ‘fantastische’ element.

Originaliteit

Er is weinig Nederlandse YA sciencefiction, dat maakt dit boek bijzonder. Toch is het niet heel origineel en legt de nadruk op heel stereotiep mannelijk en vrouwelijk gedrag. Het wereldbeeld van de auteur is nogal duister. De vraag hoe de wereld zal zijn zonder vrouwen is interessant. Direct daaraan gelinkt is hoe we zo’n samenleving zouden moeten inrichten. Ook de oorsprong van het virus heeft een originele insteek.

Denkvragen:
1. Wat zou jij doen als je de laatste vrouw op aarde was?
2. Hoe denk je dat de band is tussen Alex en haar vader?
3. Hoe zou de wereld eruit zien als er alleen maar vrouwen zouden zijn en geen mannen?
4. Is dit een feministisch boek of juist niet? 
5. Geloof jij dat mannen zich zo gedragen zoals in het boek als er helemaal geen vrouwen zijn? Zou jij je als jongeman zo gedragen? Waarom?
6. Alex krijgt het ‘mannenvirus’ in handen. Dat is ongelooflijk veel macht. Wat zou jij daarmee doen? Gebruiken of niet? En waarom?
7. Het boek geeft verdekt kritiek op de huidige maatschappij. Kun jij die kritiek onder woorden brengen (of aanwijzen in het boek waar die kritiek verstopt zit)? Ben je het ermee eens? Waarom wel of waarom niet?

Opdrachten:
1. Aan het einde gaat het (ook) om de vraag of Alex de wereld moet redden. Mogen de mannen met haar doen wat zij willen om te zorgen dat de mensheid niet uitsterft? Mag je je morele waarden verwerpen als het gaat om “the greater good”? Schrijf hierover een goed beargumenteerd opstel.
2. Schrijf enkele hoofdstukken vanuit Andrea.

Meer informatie voor de docent:
Thematiek:
rollenpatronen, gedrag man-vrouw, verborgen identiteit, ‘slechte’ en ‘goede’ wetenschap, inrichting van een maatschappij

Motieven:
verkleden als jongen, zoektocht naar vrouwen

Links:
* Interview met Renske Gommer door Robin Rozendal.